Phỏng vấn cuối năm.
Nhân dịp cuối năm 1998, bước qua năm cuối cùng
của thiên niên kỷ XX, Phóng viên VNN đã làm một cuộc phỏng vấn nhà
văn Vũ Thư Hiên và nhà thơ Nguyễn Chí Thiện, hai nhân vật quen thuộc
của độc giả Việt Nam ở hải ngoại.
Cuộc phỏng vấn diễn ra trong phòng khách một
biệt thự nằm bên bờ sông Rhin êm đềm chãy ngang đường biên giới
Pháp - Ðức của châu Âu thống nhất - không rào chắn, không lính biên
phòng, không hải quan.
Phóng viên : Thưa hai anh, được biết hai anh sống
ở đây với tư cách khách mời của Nghị hội các nhà văn quốc tế và
chính quyền thành phố Strasbourg. Ý nghĩa việc mời này thế nào?
Nguyễn Chí Thiện : Nghị hội các nhà văn quốc tế
là một tổ chức phi chính phủ, được các nhà văn lập ra để ủng hộ
các bạn đồng nghiệp gặp khó khăn trong cuộc sống cũng như trong sáng
tác tại các quốc gia không có những điều kiện cho tự do sáng tạo.
Sự giúp đỡ này xuất phát từ quan niệm "hoạt động sáng tạo là
hoạt động hữu ích và là rường mối của sự tiến bộ". Hoạt động
không vụ lợi, vì sự tiến bộ của nhân loại đã được nhiều thành phố
và nhiều quốc gia trên thế giới hoan nghênh và hợp tác. Ngoài hai
chúng tôi ra, vừa qua Nghị hội các nhà văn quốc tế còn mời 6 nhà
văn Việt Nam nữa là các anh chị: Dương Thu Hương, Bùi Minh Quốc, Hoàng
Tiến, Tiêu Dao Bảo Cự, Bùi Ngọc Tấn, Hà Sĩ Phu sang những thành phố
khác nhau, là những thành phố ủng hộ sáng kiến của Nghị hội các
nhà văn quốc tế, để nghỉ ngơi và sáng tác. Những thành phố này có
nhiều nhất ở châu Âu, sau đến châu Mỹ. Rất tiếc là chính quyền Hà
Nội đã tìm mọi cách ngăn cản các nhà văn Việt Nam được mời, cho
nên tới nay chưa có ai sang được. Vừa rồi chúng tôi có nhận được thư
của nhà thơ Bùi Minh Quốc, anh cho biết giấy mời đã không đến tay
anh, anh chỉ biết tin qua các đài RFI và AẴ Châu Tự Do.
Phóng viên : Như vậy là Hà Nội vẫn chưa hết sợ
các nhà văn ?
Vũ Thư Hiên : Mọi chế độ độc tài toàn trị đều
sợ trí thức. Tri thức là ánh sáng, mà họ bọn độc tài chỉ quen sống
trong bóng đêm của chính sách ngu dân do chúng tạo ra. Trong bóng đêm
chúng cảm thấy vững dạ - dân chúng không nhìn thấy mặt thật của
chúng, chúng cũng không thấy bộ mặt gớm ghiếc của chính mình. Tôi
chưa thấy ở đâu có tên độc tài nào trọng trí thức. Trong các quốc
gia xã hội chủ nghĩa trước đây, tỉ lệ người bị "xử trí" (xử
bắn, tù, đầy) trong giới trí thức cao hơn hẳn so với các giới khác.
Bạo chúa Mao cũng còn sợ trí thức, huống hồ đám đẹ tử, con cháu.
Phóng viên : Trong tình hình giới trí thức bị o ép
như vậy, các anh có còn giữ được liên lạc với bè bạn trong nước
không?
Nguyễn Chí Thiện : Thời thế đã khác trước. Trong
thời đại bùng nổ thông tin toàn cầu, làm sao có thể ngăn nổi người
ta liên lạc với nhau. Này nhé: Hà Nội cắt điện thoại của Hà Sĩ Phu,
Bùi Minh Quốc, Tiêu Dao Bảo Cự, nhưng những bài viết của các anh ấy
vẫn lọt được ra ngoài như thường. Tập thơ "Thơ Vụt Hiện Trong
Phòng Thẩm Vấn" là một thí dụ. Tập thơ này được phổ biến rất
rộng rãi ở Việt Nam, và đó là một đòn rất đau cho nhà cầm quyền
Hà Nội. Lại còn những bài viết tâm tình mà nẩy lửa của tướng Trần
Ðộ nữa chứ. Tất cả những cái đó nói lên sĩ khí bất khuất của văn
nghệ sĩ Việt Nam. Còn chuyện cắt điện thoại, bóc trộm thư, khám xét
nhà cửa của công dân là chuyện hết sức bình thường ở Việt Nam, là
chuyện cơm bữa. Ơ' Việt Nam, người ta gọi đó là "chuyện thường
ngày ở huyện".
Vũ Thư Hiên : Người ta không thèm nghe trộm điện
thoại, bóc trộm thư đâu, chuyện đó người ta làm công khai, giữa ban
ngày ban mặt. Theo dõi công dân cũng vậy, cứ tưng tửng, nghễu nghện
đi theo, không thèm giấu giếm. Nhà cầm quyền tự cho mình cái quyền
đó. Ðến cả những người Việt, nhưng mang quốc tịch nước khác về Việt
Nam khi không họ cũng mời ra đồn công an làm việc, coi họ như nằm
trong quyền cai quản của mình. Chắc anh đã biết chuyện xảy ra với nhà
văn Phan Thị Trọng Tuyến? Nghe trộm điện thoại là cái mà ở nước
khác là tội hình sự đấy. Là cái làm cho tổng thống mất chức đấy.
Nhưng ở Hà Nội người ta bình chân như vại. Cũng còn may là bây giờ
kiểm duyệt xong người ta ít vứt đi, mà dán lại, rồi cho người nhận
được đọc. Ðấy là đối với dân thường. Chứ đối với những nhân vật
có tư tưởng bất đồng với chế độ, lại bị nhà cầm quyền để ý, thì
tuy chưa quyết định cắt điện thoại, họ cũng cho người canh chừng trên
đường dây 24/24. Mới đây chẳng hạn, một lần tôi gọi điện thăm anh
Hoàng Minh Chính (đường điện thoại của anh Chính mới được lập lại sau
một thời gian dài bị cắt), chúng tôi đang nói chuyện giữa chừng thì
bỗng nghe vang lên một khúc dân ca, rồi cuộc nói chuyện kết thúc
bằng cái thứ âm nhạc ba que đó, tôi không nói bài dân ca, mà nói
cái sự bắt người ta nghe nhạc không đúng lúc và đứng chỗ. Thì ra vào
lúc ấy anh Chính mải vui chuyện đã nhắc tới tên Trần Ðộ.
Phóng viên : Họ cho anh nghe bài "Cò
Lả"?
Vũ Thư Hiên : Không, "Người Ơi Người Ơ' Ðừng
Về!'. Mà tôi có định về đâu.
Phóng viên : Các anh nghĩ gì về tình trạng quyền
tự do ngôn luận hiện nay ở Việt Nam ?
Vũ Thư Hiên : U'a, anh nghĩ ở Việt Nam ta có cái
quyền đó sao?!
Nguyễn Chí Thiện : Tôi vẫn thường xuyên đọc báo
Hà Nội, nhờ người bà con ở Paris mua cho tại cửa hàng Vietnam Diffusion.
Báo chí Việt Nam vẫn y như ngày tôi rời Việt Nam, ba năm rồi. Tôi
cũng không chờ đợi nó khá hơn. Tôi biết báo chí Việt Nam quá. Mà
khá hơn làm sao được, tôi hỏi anh, trong khi mọi phương tiện truyền
thông nhất nhất nằm trong tay Ðảng cộng sản ? Nói tờ Văn Nghệ làm
ví dụ. Nó là tờ báo của Hội nhà văn Việt Nam. Vậy mà nhà văn đâu
hết cả, đến nỗi tờ báo phải đăng cả những bài của cô con gái cưng
cố tổng bí thư Lê Duẩn ca ngợi "ba tôi", của bà quả phụ cố
bộ trưởng Trần Quốc Hoàn ca ngợi "nhà tôi"? Mà Trần Quốc
Hoàn là ai thì chắc anh biết rồi. Những người tù nhiều năm như tôi
gọi hắn là đao phủ, còn những người cộng sản Việt Nam, cũng đi tù
như tôi, thì gọi hắn là Beria của Việt Nam... Bây giờ các báo đăng
nhiều lời kêu ca, phàn nàn của những người dân bị oan khuất, đăng
nhiều bài chống tham nhũng. Nhưng đó là trong mức độ cho phép thôi.
Quá chút nữa là không xong đâu. Vụ nhà báo Nguyễn Hoàng Linh bị xử
án vừa rồi là điển hình. Mặc dầu Nguyễn Hoàng Linh chỉ chĩa mũi nhọn
vào Tổng cục Hải quan, nhưng rõ ràng đàng sau cái Tổng cục ấy là
một cái gì khác. Ðồn rằng có một mệnh phụ phu nhân làm môi giới
cho việc mua mấy cái tàu cũ này. Nếu phanh phui mọi chuyện ra thì nhà
lãnh đạo quốc gia kia mất mặt. Và thế là Nguyễn Hoàng Linh nằm nhà
đá. Trong khi Nguyễn Hoàng Linh nằm trong tù, người ta phao tin đồn,
tôi nghĩ thế, là Hải quan đã "đấm mõm" cho anh ta im đi, đừng
khui vụ này ra nữa, nhưng Nguyễn Hoàng Linh không chịu, chê quá ít...
Vũ Thư Hiên : Dù sao mặc lòng, cũng đã có một
chút nới lỏng sợi dây trói đối với ngành truyền thông. Công bằng
mà nói, báo chí bây giờ cũng không đến nỗi bị gò bó quá trong
khuôn phép. Ngay cả vụ Nguyễn Hoàng Linh cũng có thể là mjnh chứng
cho sự nới lỏng ấy. Vào thập niên 60, khi tôi còn làm báo, những
vụ như thế là không thể có được, người ta đã chặn nó từ bàn viết
của nhà báo rồi, ra làm sao nổi. Tôi còn nhớ ở báo Quân đội Nhân
dân, người chủ trì số báo có đăng tấm hình một khẩu pháo ờ cuối
trang với tấm hình lãnh tụ ở đầu trang, đã bị kiểm điểm lên xuống vì
một sự sơ ý rất vô tội của anh ta. Sự sơ ý ấy là thế này : nếu ta
kéo dài một đường thẳng từ nòng pháo lên trên, coi như đường đạn
chẳng hạn, thì viên đạn kia nhắm đúng vào thân lãnh tụ. Anh định xỏ
lá phỏng? Người ta cật vấn. Anh nhà báo thề sống thề chết, rằng anh
không hề có ý đó. Xem đi xem lại lý lịch, người ta tha. Hú vía. Lại
còn chuyện một anh thợ sắp chữ bị đuổi việc vì vô tình thế nào lại
sắp nhầm "sự can thiệp của Mỹ vào Ðông Dương" thành
"sự cần thiết của Mỹ vào Ðông Dương". Chắc anh ta buồn ngủ
quá, tôi nghĩ thế, chứ phạm phải những lỗi như thế bị đuổi việc còn
là may. Nhâm một lần nữa như thế đi tù là cái chắc.
Nguyễn Chí Thiện : Tôi đồng ý với anh Vũ Thư
Hiên. Ðã có sự nới lỏng hơn trong sự trói buộc báo chí. Nhưng, tôi
nhấn mạnh, nới lỏng thì nới lỏng, nhưng chỉ ở một mức độ nào đó
thôi. Là vì Ðảng cộng sản không còn mạnh như trước. Chứ đến như cụ
Nguyễn Văn Trấn, một người cộng sản cựu trào, tiền bối của cả đám
Ðỗ Mười, Lê Ðức Anh, Lê Khả Phiêu bây giờ mà cũng phải kêu lên:
"Thời thuộc Pháp còn tự do hơn, tôi muốn ra báo thì ra, không bị
ai cấm đoán". Cụ Trấn đã viết đúng như thế trong cuốn "Gửi
cho Mẹ và Quốc Hội", ở ngoài này mọi người đã được đọc. Hồi
tôi còn ở trong nước, trước năm 1995, đã có hiện tượng này : ở
hàng nước, người ta ăn nói bạo miệng lắm, có khi cả các sĩ quan
quân đội, thậm chí cả công an nữa, cũng góp lời. Những năm trước
nữa, vào hai thập niên 50, 60, nói như thế có mà rũ tù. Tôi đã gặp
một người đi tù chỉ vì viết bưu thiếp vào Nam rằng ở nhà anh ta trồng
toàn "mướp" với "mồng tơi". Người ta biết anh ta
muốn nói gì: "rách như xơ mướp", nghèo "rớt mồng
tơi". Tôi không rõ về sau anh ta có trở về được với vợ con hay
không?
Phóng viên : Hiện nay, ở trong nước rộ lên phong
trào viết thư, đơn tố cáo tham nhũng. Các anh nghĩ gì về hiện tượng
này ?
Nguyễn Chí Thiện : Ðó là cách vạch trần sự bất
nhân, vô đạo của chính quyền cộng sản một cách hợp pháp. Người ta
không thể bỏ tù tất cả những người viết đơn, viết thư tố cáo gửi
thẳng lên các cấp chính quyền được. Bỏ tù như thế sẽ dấy lên một
làn sóng đấu tranh phản kháng. Có thể là một sự bùng nổ bắt nguồn
từ nỗi bất bình của số đông dân chúng. Mà cách đối phó của chính
quyền hiện nay không thể là như thế. Như thế vô cùng nguy hiểm. Cách
đối phó của chính quyền bây giờ là tạm thời lui bước, xoa dịu, ngấm
ngầm trấn áp, vào lúc mà phong trào lắng xuống. Sau đó mới đàn áp.
Nhưng cũng không đàn áp tràn lan, mà chỉ một số nào đó, những người
không có nhiều ảnh hưởng trong quần chúng. Cách họ đối phó với
cuộc vùng lên của nông dân Thái Bình đáng để cho những người đang
đấu tranh hiện nay rút kinh nghiệm.
Vũ Thư Hiên : Tôi thấy VNN đã chú ý theo dõi và
phổ biến kịp thời những tài liệu liên quan tới vụ khiếu tố đang gây
ra dư luận ồn ào trong cả nước là vụ Thuỷ Cung Thăng Long. Ðó là sự
ủng hộ tốt cho những người đang đấu tranh. Khoan nói tới mục đích
cuối cùng mà những cuộc đấu tranh hòa bình hướng tới. Nó là cái mà
những người đang đấu tranh không nói ra, thì ta cũng công nhận rằng
nó mới là như thế, mới có tới mức đó. Tôi cho rằng phong trào phản
kháng đòi lại quyền con người ở trong nước sẽ dần lớn lên bằng
những hình thức đấu tranh tương tự như vậy. Ðàng sau những đòi hỏi
chống tham nhũng, tất nhiên ta thấy có bóng dáng những đòi hỏi cải
cách về chính trị, bởi vì chính trị bất minh là một trong những nguyên
nhân đẻ ra tham nhũng. Hãy tạm vui trước hiện tượng này: dảng cộng
sản đang lui bước, nó sẽ còn phải lui nữa, lui nhiều nữa, cho tới
chỗ đứng đúng với nó, chỗ mà lịch sử dành cho nó. Việc quản lý
đất nước không thể là việc của một đảng, tệ hơn nữa, của một nhúm
người trong Bộ Chính trị. Cái chân lý sơ đẳng này sao mà khó hiểu
đến thế đối với những bộ não bị xơ cứng!
Phóng viên : Ai là người đi đầu trong cuộc đấu
tranh ở trong nước chống lại chế độ độc tài đảng trị hiện nay ?
Nguyễn Chí Thiện : Cho dù đó có là một nghịch lý
lớn đến thế nào đi chăng nữa, chúng ta cũng cứ vẫn phải thừa nhận
rằng chính những người cộng sản thuộc thế hệ già, những cựu chiến
binh trong hai cuộc chiến tranh, sẽ là lực lượng xung yếu trong cuộc đấu
tranh đó. Tôi nói lực lượng xưng yếu không có có nghĩa những người
nói trên là kiên quyết nhất, đến cùng nhất trong chống cộng. Rất
có thể trong họ còn nhiều hi vọng cải lương, còn mưu toan sửa chữa
chế độ này, bằng cách vá víu những chỗ rách của nó, để cho nó trở
thành tốt, đúng như ý nguyện ban đầu của họ khi đi theo chủ nghĩa
cộng sản, lầm coi nó là cứu cánh tốt nhất trong sự mưu cầu độc lập
dân tộc và hạnh phúc cho nhân dân. Có thể, trong họ còn có mặc
cảm tội lỗi đối với nhân dân, đối với chính gia đình họ, khi nhìn
thấy cả dân tộc chìm đắm trong điêu linh. Như Bùi Minh Quốc đã viết:
Trọn tuổi xuân ta hiến dâng cuồng nhiệt
Lại đúc nên chính cỗ máy này !
Cái cỗ máy phi nhân ấy không phải chỉ nghiền
nát cuộc đời ta mà cuộc đời của cả những người thân của ta. Và
thế là họ, chính những người cộng sản đáng trọng bởi lòng trung
thực, mặc dầu tuổi già sức yếu, đã muốn làm một cái gì đó để phủ
nhận cái chế độ hôm nay, bị bọn cơ hội trong hàng ngũ họ manh tâm
chiếm đoạt, đang đè nặng lên dân tộc.
Phóng viên : Vậy chúng ta, những người Việt hải
ngoại, chúng ta nên có thái độ thế nào trước nghịch lý này ?
Nguyễn Chí Thiện : Những người Việt ở hải ngoại,
dù xuất xứ không giống nhau, nhưng đại đa số là những người không
thích sống trong xã hội cộng sản, nếu như chưa dấn thân chống lại
nó. Tôi nói người Việt ở hải ngoại đây là bao gồm cả số anh em
Việt Nam trẻ tuổi đi làm đi học ở các nước Ðông Âu cũ đã bỏ sang
các xứ dân chủ sau khi bức tường Berlin sụp đổ. Những anh em này, mà
tôi có dịp gặp gỡ, tâm sự, là những người ra đi từ nước Việt Nam
cộng sản, trước hoặc sau năm 1975. Họ là những người rất gắn bó
với chế độ Hà Nội, bởi những mối quan hệ ruột rà, bởi họ lớn
lên, như họ nói, "dưới mái trường xã hội chủ nghĩa" Họ
thành thật thừa nhận rằng với tôi rằng quá trình thay đổi tư tưởng
của họ rất nặng nề. Chỉ tới khi sống qua một thời gian, được nhìn
thấy dân chúng ở các nước dân chủ được sống trong tự do như thế
nào, họ mới biết họ đã lầm. Tôi nghĩ rằng ở Việt Nam còn nhiều
người mang ý nghĩ giống như anh em Việt Nam mình ở các nước Ðông Âu
cũ, và không phải mọi người đều nhận ra chân tướng của chủ nghĩa
cộng sản mà Ðảng cộng sản đã khoác cho nó một bộ mã đẹp đẽ. Chính
vì vậy, phương pháp đấu tranh nhằm xóa bỏ chế độ độc tài hiện tại
không thể cứng nhắc, mà phải mềm dẻo, chiếu cố đến tình hình cụ
thể, đến dân trí, để có những biện pháp thích hợp.
Vũ Thư Hiên : Có những người nô lệ không ý
thức được tình trạng nô lệ trong đó mình phải sống, có khi lại còn
nghĩ rằng mình đang sống tự do nữa kia. Không phải cứ chỉ vào mặt họ
mà thuyết giảng cho họ nghe rằng đang là nô lệ đấy là họ khắc tỉnh.
Tôi cho rằng cuộc đấu tranh cho dân chủ và tự do ở Việt Nam là một
cuộc đấu tranh gay go và lâu dài. Khi chế độ độc tài kết thúc không
có nghĩa là dân chủ sẽ có ngay lập tức. Nước Nga cho ta một kinh
nghiệm đáng để học trong chuyện này. Ơ' đó ý tưởng dân chủ đã bị
lợi dụng bởi đám lưu manh, hôm trước còn mang thẻ đảng. Chúng ta
phải làm quen với ý nghĩ đó ngay trong cuộc đấu tranh ngày hôm nay.
Ngày xóa bỏ chế độ độc tài có thể chỉ là ngày mà sự xây dựng
chế độ dân chủ thật sự bắt đầu.
Nguyễn Chí Thiện : Tôi xin nói thêm: đối với một
số người Việt ở hải ngoại, tôi thấy họ cần có cái nhìn thực tế
hơn đối với tình hình đang diễn ra trên đất nước. Tinh thần chống cộng
được coi là triệt để và quyết liệt, trên thực tế lại là sơ cứng,
thiếu linh hoạt, của nhiều người Việt hải ngoại hiện nay còn là xa
lạ đối với người Việt trong nước, nơi những khẩu hiệu đấu tranh có
vẻ không triệt để bằng, nhưng lại hữu hiệu hơn trong mục tiêu xóa
bỏ chế độ độc tài. Cần nghiêm túc nghiên cứu kinh nghiệm đấu tranh
của phong trào dân chủ ở Ðông Âu. Những người dân chủ ở đây tiến
hành cuộc đấu tranh của mình một cách rất kiên quyết, đồng thời rất
uyển chuyển. Mở đầu cho Hiến Chương 77 Vaslav Havel cùng mấy trăm trí
thức, gồm cả các đảng viên cộng sản, lớn tiếng xác định họ không
chống lại chính quyền, mà chỉ đòi dân chủ hóa. Nhưng kết quả cuối
cùng là thế nào ở Tiệp khắc thì các bạn đã biết.
Phóng viên : Vậy người Việt hải ngoại nên có
những hành động gì để phối hợp với đồng bào trong nước trong cuộc
đấu tranh cho tự do và dân chủ ? Anh Vũ Thư Hiên nghĩ sao về chuyện
này ?
Vũ Thư Hiên : Tôi xin nhường lời cho anh Nguyễn
Chí Thiện. Anh ấy có nhiều thẩm quyền phát biểu hơn tôi, ít nhất thì
cũng gấp ba lần tôi, vì tôi ở tù chỉ bằng một phần ba anh ấy. Hơn
nữa,từ khi ra ngoài này anh Thiện có nhiều dịp quan sát hoạt động
của người Việt hải ngoại kỹ hơn tôi. Sự suy ngẫm của anh Thiện trong
27 năm ở tù về rất nhiều vấn đề xã hội ở Việt Nam rất đáng để
cho chúng ta lắng nghe.
Nguyễn Chí Thiện : Tôi cho rằng vai trò của người
Việt hải ngoại trong cuộc đấu tranh cho tự do và dân chủ đang diễn ra
trong nước (tôi nhấn mạnh:đang diễn ra trong nước), là vai trò yểm
trợ. Không hơn. Yểm trợ hết lòng, không phân biệt anh là ai, trong
quá khứ anh đã làm cái gì. Chỉ một sự đoàn kết đầy bao dung như thế
mới mang lại sức mạnh đủ để xóa bỏ chế độ độc tài đã được xây
dựng vững chắc trên đất nước ta. Tôi không tán thành sự xóa bỏ
hận thù mà Ðảng cộng sản Việt Nam hô hào. Ðó là sự xóa bỏ hận
thù để trở thành lao nô cho kẻ thù hôm qua. Nhưng tôi chủ trương xóa
bỏ hận thù và hơn nữa, xóa bỏ mọi khoảng cách giữa những người
cùng chung một mục tiêu tranh đấu.
Vũ Thư Hiên : Chúng tôi thường có những cuộc
trò chuyện tâm tình trong khi ở gần nhau. Tôi hiểu nỗi khổ tâm của
anh Nguyễn Chí Thiện. Anh Thiện thường nói rằng anh rất buồn lòng khi
ra tới đây vẫn còn phải chứng kiến những cuộc cãi vã vô bổ, tốn
không biết bao nhiêu giấy mực và thời gian, chỉ cốt để chứng minh:
tôi chống cộng hơn anh. Mà chứng minh cái đó để làm gì kia chứ, khi
bọn độc tài không hề rụng một cái lông chân vì những cuộc cãi vã
đó. Trở lại câu hỏi : người Việt hải ngoại nên có những hành động
cụ thể gì để phối hợp với đồng bào trong nước. Qua quan sát thực
tế, và được biết ý kiến anh em ở trong nước, tôi thấy chúng ta nên
tận dụng thế mạnh của chúng ta ở hải ngoại là thông tin. Hãy sử
dụng một cách hữu hiệu nhất các phương tiện truyền thông mà chúng
ta có để giúp đồng bào quảng bá những tài liệu, văn kiện, vốn là
vũ khí hiện tại của đồng bào trong cuộc đấu tranh chống chế độ độc
tài. Rất nhiều văn kiện ở Việt Nam đã không phổ biến rộng rãi
được, bởi vì mang đi làm photocopy để chuyền tay nhau, nhất là trong
trường hợp mang đi xa, dễ bị khép vào tội tán phát tài liệu chống
Ðảng, chống nhà nước lắm. Nhưng nếu nhận được qua đường fax hay lấy
xuống từ mạng WEB thì ở mọi địa phương trên toàn quốc đều có thể có
tài liệu đồng thời. Tài liệu lấy từ WEB xuống để trong đĩa mềm, khi
cần mới in ra, rất dễ phổ biến. Dùng thông tin trong ngoài kết hợp
để kêu gọi thế giới ủng hộ cuộc đấu tranh cho dân chủ hóa Việt
Nam, kêu gọi sự ủng hộ của thế giới chống đàn áp, đòi thả tù
chính trị, đòi tự do tín ngưỡng, tự do tư tưởng, tự do ngôn luận, bảo
vệ quyền làm người cho nhân dân Việt Nam.
Nguyễn Chí Thiện : Anh em ở Việt Nam cho biết cuốn
Ðêm Giữa Ban Ngày của anh Vũ Thư Hiên được rất nhiều người đọc.
Phần lớn người ta đọc được cuốn đó bằng bản photocopy từ những cuốn
sách in ở hải ngoại do bà con mang về, hoặc lấy từ WEB xuống. WEB
thật là một vũ khí độc đáo cho cuộc đấu tranh hiện tại của chúng
ta. Nhà cầm quyền luôn dọa nạt về "bức tường lửa" có khả
năng ngăn chặn những thông tin từ bên ngoài thâm nhập Việt Nam,
nhưng trên thực tế đó vẫn chỉ là lời hù dọa. Người ta có vô vàn
cách để lấy những thông tin bị bưng bít, mà nhân dân muốn biết. Ngay
cả những tên lính giữ bức tường lửa cũng không thể tin cậy. Có
những nhân viên hải quan, lính biên phòng đã mang sách báo tịch thu
được ở cửa khẩu mang bán cho những đầu nậu, những đầu nậu này làm
phóng bản để cho thuê. Khi còn ở trong nước tôi được đọc hầu hết
những sách báo xuất bản ở hải ngoại là nhờ những mối đó. Ngoài ra
còn có biết bao nhiêu hình thức khác. Ðồng bào về thăm quê hương có
thể kể chuyện cho bà con trong nước nhiều chuyện ở bên này, mà
không phải ở trong nước những chuyện bình thường ở thế giới ngoài
Việt Nam ai cũng biết. Ơ' Việt Nam, một quan chức lãnh đạo văn hóa -
tư tưởng mới đây còn phàn nàn chuyện báo chí Việt Nam viết nhiều về
vụ Clinton-Monica Lewinsky, coi đó là nêu gương xấu cho nhân dân, coi
đó là làm hư dân chúng, để họ rồi cũng đòi phê phán lãnh đạo như
dân Mỹ. Chuyện tưởng như đùa, mà là chuyện thật đấy.
Hãy đoàn kết lại trong cuộc đấu tranh này. Còn
những phương pháp đấu tranh thì hãy tìm đi. Nếu chịu tìm, chắc chắn ta
sẽ thấy.